De rol van de trekstang bij het voorkomen van ongelukken

Een stalen kabel breekt niet zomaar. Zeker niet als die netjes opgerold ligt en je hem alleen gebruikt om je auto uit de sloot te trekken.

Maar wat als die kabel knapt op het moment dat je 'm nodig hebt?

Dan schiet er door de losse draad meteen een oog uit, of erger. Vandaar dat we sinds 2021 verplicht zijn om een trekstang te gebruiken bij het sleep- en bergingswerk. Een wet die door veel particulieren nog steeds niet serieus wordt genomen, terwijl het juist zo’n simpele oplossing is voor een enorm gevaarlijk probleem.

Een trekstang zorgt voor een veilige afstand. Tussen het oog van de trekker en het oog van de getrokken wagen. Die paar meter ruimte is letterlijk levensreddend. In deze gids leg ik je precies uit hoe zo’n stang werkt, welke je nodig hebt voor jouw auto of aanhanger en waar je op moet letten.

Wat is een trekstang eigenlijk?

Je kent het wel: je auto ligt met de wielen in de berm en je hebt hulp nodig. Een vriend of buurman met een sterke trekauto komt te hulp.

Vroeger gingen die twee auto’s direct met elkaar verbonden worden via een stalen kabel of ketting. Tussen de trekhaak en de trekhaak. Dat ging vaak goed, maar bij een hoge belasting of een verkeerde beweging knapte die kabel en vloog-ie als een zweep door de lucht.

• De trekhaak: Dit is de kogel die in de trekhaak van de trekauto wordt gedraaid.
• De ophanghaak: Dit is de haak die je aan de trekhaak van de getrokken auto hangt.

Een trekstang is een stuk metaal van ongeveer 1,5 meter lang met aan beide kanten een haak.

De stang zelf is gemaakt van hoogwaardig staal en is vaak voorzien van een verenconstructie of een demper. De demper zorgt ervoor dat de schokken bij het optrekken worden opgevangen. Zo ontstaat er een soepele verbinding zonder dat er extreme krachten op de haakogen komen.

Waarom is die stang zo belangrijk?

De reden voor de verplichting van de trekstang (sinds 1 januari 2021) is simpel: veiligheid. De oude manier van sleepkabels rechtstreeks verbinden is levensgevaarlijk.

Stel je voor: je trekt een auto uit de modder. De getrokken auto komt los en schiet vooruit.

Op dat moment ontstaat er een enorme schokkracht op de kabel. Als die kabel knapt, heb je een stalen draad die met de snelheid van een kogel terugveert. De zogenaamde 'whiplash-effect'. Een trekstang voorkomt dit.

Door de vaste lengte van de stang (vaak 1,50 meter) en de demping blijft de afstand constant. Mochten de koppelingen losraken, dan valt de stang simpelweg op de grond. Geen gevaarlijke zweepslagen.

Daarnaast zorgt de vaste lengte ervoor dat je niet te dicht op elkaar rijdt. Je hebt altijd minimaal 1,50 meter afstand. Dat geeft de bestuurder van de getrokken auto de tijd om te sturen en te remmen.

Let op: een trekstang is wettelijk verplicht bij het sleep- en bergingswerk. Je mag geen kabel meer gebruiken.

De kern en werking: Verschillende soorten en prijzen

Niet elke trekstang is hetzelfde. De keuze hangt af van het gewicht van je auto en het type koppeling.

1. De universele trekstang met schroefogen

Er zijn drie hoofdtypen die je bij de meeste aanbieders vindt. Dit is de meest voorkomende stang.

Je hebt aan beide kanten een oog dat je vastdraait. Dit werkt perfect als zowel de trekker als de getrokken auto een standaard trekhaak hebben met een losse kogel. Deze stangen zijn er in verschillende gewichtsklassen.

• Prijsindicatie: Tussen de €40 en €70.
• Merk voorbeeld: Brink (Nederlands topmerk) heeft de ‘Brink Trekstang Universeel’ vaak rond de €55.

2. De trekstang met demper

Een lichtere stang (tot 3.500 kg) is vaak al voldoende voor personenauto’s. Voor zwaardere werkzaamheden of als je extra comfort wilt.

In het midden van de stang zit een vering of demper. Dit absorbeert de schokken bij het optrekken. Dit is ideaal voor auto’s met een automatische versnellingsbak of als je in de problemen komt in de modder. Deze stangen zijn vaak zwaarder uitgevoerd, tot 5.000 kg. Net zoals je de constructie van een kwalitatieve bolderkar herkent, is ook hier de materiaalkeuze essentieel voor de duurzaamheid.

• Prijsindicatie: Tussen de €70 en €130.
• Merk voorbeeld: Het Duitse ProPlus heeft een sterk model met demper die rond de €90 ligt.

3. De kantelbare trekstang (voor lage auto’s)

Deze is speciaal ontwikkeld voor sportieve auto’s of auto’s met een lage bumper.

• Prijsindicatie: Vanaf €100, oplopend tot €180.
• Merk voorbeeld: Westfalia (een Duitse specialist) maakt zeer betrouwbare kantelbare stangen.

De kogel kan kantelen, waardoor je de stang horizontaal kunt houden, ook als de getrokken auto lager staat dan de trekhaak. Naast de stang zelf zijn de koppelingen cruciaal. Voor de meeste particulieren is de universele trekstang met een 50mm kogelkoppeling de juiste keuze.

• De kogelkoppeling (Diameter 50mm): De standaard in Europa.
• De neuskoppeling (V-schotel): Voor vrachtwagens en zware voertuigen.
• De flenskoppeling: Voor industriële toepassingen.

Zorg dat je altijd reservekoppelingen bij je hebt. Ze slijten en kunnen verloren raken. Een setje losse koppelingen (bijvoorbeeld van Brink) kost ongeveer €15 tot €25 per stuk.

Praktische tips voor veilig trekken

Je hebt nu de juiste stang. Maar het blijft een secuur klusje.

1. Controleer de stang voor elk gebruik. Kijk naar scheurtjes, vervormingen of losse delen. Een kapotte stang is net zo gevaarlijk als een kapotte kabel.
2. Zorg voor de juiste koppeling. Zorg dat de koppeling goed past en stevig vastzit. Geen speling.
3. Gebruik veiligheidskettingen. Veel stangen hebben een ketting of een elastiek om de haken vast te zetten. Gebruik deze altijd. Zo voorkom je dat de haken open kunnen klappen.
4. Maak de stang vast aan de auto. Sommige stangen hebben een haak aan de stang zelf. Maak deze vast aan de bumper of het chassis. Mocht de koppeling losraken, dan valt de stang niet direct op de grond.
5. Rij langzaam en geef seintjes. Spreek af dat de bestuurder van de getrokken auto kan remmen en sturen. Trek rustig op.

Hier een paar concrete tips om het veilig te houden, zeker als je met je bolderkar op onverharde wegen op pad gaat. Een trekstang is een investering in veiligheid.

Het is een eenmalige aanschaf die je beschermt tegen levensgevaarlijke ongelukken. Voor een paar tientjes koop je al een degelijke universele stang. Denk je nu: "Ik gebruik wel even een oude stalen kabel, dat gaat wel goed". Doe het niet.

Naast het feit dat het illegaal is, zet je jezelf en anderen op het spel. Voorkom ook de gevaren van overbelading van je bolderkar; de kosten voor een ongeluk wegen niet op tegen de kosten van een veilige trekstang.

Twijfel je welke stang je nodig hebt voor jouw auto? Of welke koppeling je moet hebben? Check dan de specificaties van je auto en trekhaak. Vaak staat er een maximaal trekgewicht en een type koppeling vermeld.