Hoe voorkom je dat de bouten van je bolderkar lostrillen?

Een bolderkar die op de helft van je klus of tocht ineens begint te ratelen is een nachtmerrie.

Je voelt de boel slapper worden en elke hobbel wordt een spannend moment. Vaak is het maar een kwestie van tijd tot er iets breekt of een wiel eraf vliegt. Dat wil je natuurlijk niet. Voorkomen is hier echt beter dan genezen, want een losgetrilde bout kan flinke schade opleveren.

De oorzaak is bijna altijd trillingen. Die ontstaan door oneffen ondergronden, een onbalans in het wiel of simpelweg de krachten die bij het trekken of duwen vrijkomen.

Zonder de juiste voorbereiding en nazorg trekken bouten langzaam los. Gelukkig is hier een vaste methode voor die je bij elke bolderkar, van een Simpla tot een Loadie of een Karbo, kunt toepassen.

Wat je nodig hebt: je basisuitrusting

Goed gereedschap is het halve werk en zorgt dat je klus in één keer goed is. Je hoeft niet meteen een compleet arsenaal aan te schaffen, maar een paar stevige basics maken een wereld van verschil. Zorg dat je dit bij de hand hebt voordat je begint.

• Steeksleutels of ringsleutels: een set van 8 tot 17 mm dekt 95% van alle bolderkar bouten. Reken op een setje van €15-€25.
• Dopsleutelset met momentsleutel: dit is je geheime wapen. Een momentsleutel die instelbaar is tot 40-50 Nm kost ongeveer €40-€60. Onmisbaar voor het strakker aandraaien van de wieldassen.
• Goede kruiskopschroevendraaier: voor de eventuele spatborden of bevestigingsplaatjes. Kies voor een met een stevige grip.
• Loctite (voorgeschreven: Loctite 243): deze blauwe draadborgingsmiddel is je beste vriend. Een kleine flacon van 10ml kost rond de €8-€12 en gaat lang mee. Dit is de standaard voor dit soort werk.
• Ontvetter: een spuitbus met bijvoorbeeld WD-40 of een ontvetter op basis van alcohol. Kosten: €5-€10.
• Schoonmaakdoekjes: essentieel om de schroefdraden vetvrij te maken.
• Torx-sleutels (T25, T30): steeds meer merken, zoals de duurdere modellen van Burley, gebruiken Torx in plaats van zeskant. Zorg dat je ze hebt.

Stap 1: De kar en de bouten grondig schoonmaken

Voordat je ook maar een sleutel aan een bout legt, moet je alles schoon hebben.

Vet, modder en stof zorgen ervoor dat je geen goede grip krijgt en dat de bouten straks niet strak vast kunnen draaien. Bovendien kun je de moeilijk te zien slijtage plekken pas goed beoordelen als het schoon is. Zet de bolderkar op een vlakke ondergrond, liefst in de schuur of onder een afdak. Haal de grootste modder en rommel weg met een borstel.

Spuit de belangrijkste verbindingen (wielnaven, frame-verbindingen) licht in met ontvetter en veeg het vuil weg. Je hoeft de hele kar niet te wassen, maar de plekken waar bouten zitten moeten schoon en droog zijn.

De grootste fout die je kunt maken is direct beginnen draaien op een vieze boel. Je draait het vuil de schroefdraad in en verliest grip. Bovendien merk je losse bouten vaak pas als de boel al begint te schuiven.

Controleer ondertussen direct de conditie van de bouten en moeren. Zie je roest?

Of zijn de koppen al beschadigd door een verkeerde sleutel? Vervang ze dan direct met bouten van RVS of gehard staal. Een setje RVS M8x25 bouten met moeren en sluitringen kost ongeveer €4-€6 per setje. Dit voorkomt toekomstige roestproblemen.

Stap 2: De wieldassen controleren en strakker draaien

De wieldassen zijn vaak de grootste boosdoeners. Dit zijn de bouten of moeren die het wiel op de as houden.

Ze staan continu onder spanning en trilling. Een gewone moer zal hier op den duur altijd losser worden. Daarom is het cruciaal om ze met een momentsleutel aan te draaien. Stap 2a: Controleer de speling.

Pak een wiel en probeer het heen en weer te draaien (niet om en om, maar links-rechts). Voel je beweging? Dan zit er speling op de as.

Dit is vaak makkelijk te verhelpen door de moer aan de buitenkant iets strakker te draaien.

Stap 2b: Gebruik de momentsleutel. Zet de momentsleutel op het juiste formaat (meestal 13mm of 17mm). Stel hem in op ongeveer 30-40 Nm.

Draai de moer strak tot de momentsleutel 'klikt'. Stop direct met draaien op het moment dat je de klik hoort of voelt.

Te strak draaien kan de lagering beschadigen, te los is het gevaarlijk. Een veelgemaakte fout is het ontbreken van de sluitring (of wasring). Zorg dat er altijd een sluitring tussen de moer en het frame of de wieldop zit.

Dit zorgt voor een betere verdeling van de kracht en voorkomt dat de moer direct los trilt.

Bij de meeste karren hoort er een plastic wieldopje op het wiel; haal dit even eraf als je de as van je zwaargewicht bolderkar wilt vervangen om bij de moer te komen.

Stap 3: De Loctite-methode (je geheime wapen)

Loctite 243 (blauw) is de standaard voor het borgen van bouten en moeren die later nog losgemaakt moeten kunnen worden, maar die niet los moeten trillen. Het is een vloeibaar middel dat uithardt als het geen zuurstof krijgt. In de lucht is het vloeibaar, maar als je het tussen twee metalen drukt, hardt het uit en zorgt het voor een soort lijm-veerwerking.

Hoe aanbrengen? Doe een druppel (niet meer!) op het schroefdraad.

Eén druppel is genoeg voor een M8 of M10 bout. Smeer het uit over de draad.

Als je een bout gebruikt, kun je ook een druppel op de kop van de bout doen, zodat het bij het indraaien over de hele draad verspreidt. Veelgemaakte fouten: Na het aanbrengen draai je de bout of moer direct vast.

• Te veel gebruiken: dan komt het er aan de onderkant uit en werkt het niet goed. Bovendien is het lastig schoon te maken.
• Verkeerde kleur: Gebruik GEEN rode Loctite (high strength). Die is alleen voor permanente verbindingen en krijg je er bijna niet meer af.
• Vuil draad: Als het draad niet schoon is, hecht de Loctite niet.

Probeer het vastdraaien en het aanbrengen van de Loctite zo kort mogelijk na elkaar te doen (binnen 5-10 minuten).

De uithardingstijd is ongeveer 24 uur, maar de verbinding is al stevig na een paar uur. Laat de kar dus even een nachtje staan voordat je ermee op pad gaat.

Stap 4: De frame-verbindingen nalopen

Naast de wieldassen zijn er vaak nog andere verbindingen. Denk aan de bevestiging van de dissel (het trekstuk), de stang waar je aan trekt, of de bevestiging van de bak aan het onderstel.

Bij inklapbare modellen zitten er vaak scharnierpennen met RVS-pinnen en splitpennen of klemmetjes.

Loop alle zichtbare bouten en moeren na. Gebruik je steeksleutel en probeer elke moer lichtjes vast te draaien. Als hij direct mee draait zonder veel weerstand, dan was hij los.

Dit is het moment om hem los te maken, schoon te maken, van Loctite te voorzien en weer vast te draaien. Let extra op bij de verbindingen die bewegen, zoals de dissel die inklapt of de bak die kantelt. Vergeet ook niet om de ventielen van je luchtbanden te vervangen als deze poreus zijn.

Hier zitten vaak pennen in die slijten. Controleer of deze pennen nog strak zitten en niet kaal zijn gedraaid. Vervang slijtende pennen direct. Een RVS-pen M8x40 kost vaak maar €1,50 en voorkomt dat de boel speelt.

De meeste fouten worden gemaakt bij de dissel. De bouten daar staan onder flinke kracht bij het optillen van de dissel of het kantelen van de bak.

Zorg dat hier echt geen enkele bout losser is dan 'handvast'. Liever iets strakker met Loctite dan los.

Stap 5: De checklist - is het echt goed?

Je bent nu klaar met het strak zetten en borgen. Voordat je de kar weer in gebruik neemt, of je hem nu gebruikt voor de klus of voor een wandeling met de hond, loop je onze onderhoudsgids voor bolderkarren af.

• Check 1: De wieldassen. Probeer elk wiel weer heen en weer te draaien. Er mag geen speling meer voelbaar zijn. De wiel moet soepel draaien, maar zonder wiebelen.
• Check 2: De framebouten. Pak de dissel vast en probeer deze heen en weer te bewegen. De verbinding met het frame moet massief aanvoelen. Er mag geen beweging in zitten.
• Check 3: De Loctite. Is de Loctite goed uitgehard? Je kunt dit vaak wel zien aan een licht harde laag aan de buitenkant. Zorg dat je de eerste rit niet te zwaar belaadt, om de boel de tijd te geven om te 'zetten'.
• Check 4: De wieldoppen. Zitten ze er weer op? Vergeet deze niet, want ze beschermen de moeren tegen vuil en water.

Dit duurt maar een minuut en geeft je de garantie dat je veilig bent. Mocht je na een week toch weer een losse bout ontdekken, dan is het zaak om het opnieuw te doen. Soms zit er dan een haarscheurtje in het draad of is de bout te dun.

In 99% van de gevallen werkt de combinatie van schoonmaken, momentsleutel en Loctite 243 perfect. Je bolderkar is nu weer klaar voor jaren stabiele dienst.